Schenk­ing via Ned­er­land min­der aantrekkelijk

Op 11 decem­ber 2020 voerde een wet een nieuwe reg­is­tratieplicht in, nl. voor het schenken van roerende goed­eren via een buiten­landse notaris. Hier­mee wordt de zoge­naamde “kaas­route” afges­loten. Maar het bli­jft uit­er­aard toege­lat­en om de minst belaste weg te kiezen.

De kaas­route

Tot voor kort waren er twee sit­u­aties waar­bij een schenk­ing moest gereg­istreerd wor­den.
De eerste sit­u­atie is de schenk­ing van onroerende goed­eren. Alle over­dracht­en van onroerende goed­eren moeten gereg­istreerd wor­den bij de ambte­naar van reg­is­tratierecht­en en op dat ogen­blik zijn er dan ook reg­is­tratierecht­en ver­schuldigd.
De tweede sit­u­atie waar­bij gereg­istreerd moet wor­den is als er een Bel­gis­che notar­iële schenk­ingsak­te wordt opge­maakt. In principe moet voor de over­dracht van een onroerend goed sowieso gew­erkt wor­den met een notaris. Schenkt u onroerende goed­eren dan is er ook vanu­it die hoek een reg­is­tratieplicht.
Maar ook schenkin­gen van roerende goed­eren moeten in principe via zo’n authen­tieke (of notar­iële) akte gebeuren. En daarom is er dus ook daar een reg­is­tratieplicht (met bijhorende schenkingsrechten).

Er zijn enkele ontsnap­pingsroutes waar­van de kaas­route er één is… of beter, was. In dat geval gaat u voor uw schenk­ing naar een buiten­landse notaris. De schenk­ingsak­te wordt opge­maakt maar omdat het een buiten­landse akte is, hoeft ze niet in Bel­gië gereg­istreerd te worden.

Waarom dan “kaas”? De ons omrin­gende lan­den ken­nen een gelijkaardig stelsel van schenk­ingsrecht­en bij de schenk­ing voor een notaris. Daar zijn slechts enkele uit­zon­derin­gen op nl. enkele Zwit­serse kan­tons maar ook (en veel dichter bij huis) Ned­er­land. Laat u uw akte opmak­en voor een Ned­er­landse notaris, dan heeft u een per­fect rechts­geldige schenk­ing maar ontwijkt u inder­daad de Bel­gis­che registratierechten.

De nieuwe wet

De wet van 3 decem­ber 2020 die in het Bel­gisch Staats­blad werd gepub­liceerd op 11 decem­ber voert een nieuwe reg­is­tratieplicht in. Er staat nu in het Wet­boek der registratierechten:

“Moeten bin­nen de bij artikel 32 gestelde ter­mi­j­nen gereg­istreerd wor­den …
6° de in het buiten­land verleden notar­iële akten die titel vor­men voor een schenk­ing onder de lev­en­den van roerende goed­eren door een rijksinwoner.”

De reg­is­tratieplicht ligt bij de con­tracterende par­ti­jen bij de schenk­ingsak­te voor de buiten­landse notaris. In het klassieke geval waar­bij een Belg aan een andere Belg een som geld of een kunst­werk schenkt, zijn zow­el de schenker als de begiftigde dus ver­plicht om de schenk­ing te lat­en reg­istr­eren. De Ned­er­lands notaris uit­er­aard niet.

Bent u één van die twee par­ti­jen, noteer dan ook dat u 4 maan­den tijd heeft om die reg­is­tratieplicht uit te voeren.

En dus nooit meer?

De kaas­route heeft inder­daad nog weinig zin om belastin­gen te besparen. Soms zijn Ned­er­landse notaris­sen wel goed­kop­er maar het puur fis­cale luik is inder­daad afgesloten.

Daar­bij passen echter nog 2 bedenkin­gen.
Bij de schenk­ing van roerende goed­eren is het alge­meen tarief van de schenkbe­last­ing zow­el in het Vlaamse als in het Brus­sels Hoofd­st­edelijk Gewest ofwel 3% (voor schenkin­gen in rechte lijn en tussen part­ners) of 7% (voor alle andere gevallen). In het Waals Gewest is dat respec­tievelijk 3,3% en 5,5%. Voor de schenk­ing van een beperkt bedrag of een goed met een beperk­te waarde, moet u alti­jd bek­ijken of het sop de kool wel waard is.

Bij sim­pele, directe schenkin­gen is de handgift ook nog steeds een mogelijkheid. De handgift is als het ware een uit­zon­der­ing op de burg­er­rechtelijke plicht om een schenk­ing via de notaris te lat­en lopen. De sim­pele over­handig­ing van het geld of het goed geldt ook als over­dracht. Er zijn echter 2 grote nade­len aan de handgift: in eerste instantie is het niet mogelijk (of toch erg moeil­ijk) om bij de schenk­ing voor­waar­den op te leggen. Er mag immers geen doc­u­ment opge­maakt wor­den van de schenk­ing want dat zou dan meteen een schenk­ingsak­te zijn die pas geldig is als ze door een notaris werd opge­maakt. Het tweede prob­leem is het bewi­jsprob­leem. Wan­neer had de schenk­ing plaats?

De ver­dachte periode

Het Wet­boek der suc­cessierecht­en bepaalt dat als een schenk­ing niet is gereg­istreerd, de suc­cessierecht­en ver­schuldigd zijn als de schenker bin­nen 3 jaar na de schenk­ing over­li­jdt.
Dat is een principe dat geldt in de 3 gewesten.

Als u dus een zui­v­ere handgift deed en u bin­nen de 3 jaar na deze gift over­li­jdt, dan wordt de begiftigde opgezadeld met de bewi­js­last dat het ver­mo­gen (dat op het ogen­blik van het over­li­j­den niet meer aan­wezig is), meer dan 3 jaar voor het over­li­j­den bij wijze van handgift werd weggegeven.
Er moet dus bewezen wor­den dat er a) iets gegeven werd, b) dat de wil er was om te schenken en c) wan­neer dit gebeurde.
Met een akte van een buiten­landse notaris (die tot voor kort niet moest gereg­istreerd wor­den) was dat een ​‘piece of cake’, maar dat kan nu dus niet meer.

De Vlaamse regering besliste mid­den 2020 om de “ver­dachte peri­ode” met ingang van 1 jan­u­ari 2021 met een jaar te ver­len­gen, tot 4 jaar. Maar zo ver komt het dan toch niet. Door de ver­plicht­ing om buiten­landse akten te reg­istr­eren, is het vol­gens Vlaan­deren momenteel niet meer nodig om de ver­dachte peri­ode langer te mak­en dan nodig.

Echte buiten­landse schenkingen

Waar de wet­gev­er niet heeft bij stilges­taan is de prob­lematiek van de échte buiten­landse schenkin­gen. Stel dat u in Bel­gië woont maar iemand in Span­je wil u begun­sti­gen. Het gevaar bestaat nu dat als u een dergelijke akte in Span­je laat opmak­en, u zow­el in Span­je als in Bel­gië reg­is­tratierecht­en zal moeten betal­en. De reg­is­tratieplicht voor buiten­landse notar­iële akten maakt immers geen onder­scheid tussen akten waarop u in het buiten­land al recht­en betaald en anderen.