Alter­natieven voor de kaas­route bij schenkingen

Sinds 15 decem­ber 2020 moeten schenkin­gen die via een buiten­landse notaris ver­lopen, in Bel­gië gereg­istreerd wor­den. Daar­door zijn in Bel­gië schenk­ingsrecht­en ver­schuldigd. Hoewel de Ned­er­landse notaris vaak goed­kop­er is dan de Bel­gis­che is het sop de kool wellicht niet meer waard. Zijn er dan geen alter­natieven meer?

Welke goed­eren?

In eerste instantie moeten we onder­strepen dat de kaas­route enkel kon voor de schenk­ing van roerende goed­eren, gaande van cash geld tot aan­de­len. De over­dracht van onroerende goed­eren zoals gron­den of gebouwen moet sowieso in Bel­gië gereg­istreerd wor­den zodat zij nooit kun­nen ontsnap­pen aan registratierechten.

Schenk­ing van geld

De schenk­ing van roerende goed­eren is in het Vlaamse gewest onder­wor­pen aan twee tarieven.
In rechte lijn (ouder/​grootouder schenkt aan kind/​kleinkind of omge­keerd) is het tarief op een schenk­ing van roerende goed­eren 3%. Dat tarief geldt ook tussen part­ners.
Tussen alle andere per­so­n­en is het tarief 7%.

Als u dus een som geld schenkt aan bijvoor­beeld uw kinderen, zijn er bij het reg­istr­eren van de schenk­ing in principe 3% schenk­ingsrecht­en ver­schuldigd. Het doc­u­ment waarop u de schenk­ing noteert, moet namelijk ver­plicht gereg­istreerd wor­den. Als u de schenk­ing voor de notaris op papi­er zet, zal de notaris de reg­is­tratie in orde bren­gen. Bij een onder­handse akte moet u het zelf doen.

U kan ook schenken zon­der een akte: een ​‘handgift’ waar het geld van hand tot hand gegeven wordt, is een aan­vaarde tech­niek. Er zijn echter twee nade­len ver­bon­den aan de handgift. Het bewi­js van de schenk­ing (bv. als er nog andere par­ti­jen in het spel zijn die zich te kort gedaan voe­len) en ook de datum van de handgift. Die datum kan van belang zijn want als een schenk­ing plaatsvin­dt kort voor het over­li­j­den van de schenker (kort betekent hier min­der dan 3 jaar), dan zal de fis­cus er van uit­gaan dat de som nog aan­wezig is in de nalaten­schap. Het is dan aan de begiftigde om te bewi­jzen dat de gift het­z­ij plaatsvond meer dan 3 jaar voor het over­li­j­den, dan wel dat er schenk­ingsrecht­en wer­den op betaald.

Een andere manier waarop schenkin­gen ​‘zon­der akte’ wel eens plaatsvin­den is bij wijze van sim­pele over­schri­jv­ing. U schri­jft de som over op de reken­ing van de begiftigde (bij een handgift gaat het cash let­ter­lijk van hand tot hand). De datum is dan redelijk snel aange­toond. Maar bewi­jzen dat het ging om een schenk­ing (en niet om bijvoor­beeld de ver­ef­fen­ing van een reken­ing of om een lening) bli­jft een heikel punt.

Schenk­ing van aandelen

Wie aan­de­len wil schenken heeft nog enkele andere mogelijkhe­den ter beschikking.

In eerste instantie zijn er de bij­zon­dere tarieven voor de schenk­ing van fam­i­lieon­derne­min­gen. Als u uw onderne­m­ing via een schenk­ing van aan­de­len over­draagt naar de vol­gende gen­er­atie, dan kan u daar een vri­jstelling voor kri­j­gen in de drie gewest­en (in het Waalse gewest is het tech­nisch gespro­ken een nul­tarief). U moet dan echter aan een hele reeks voor­waar­den vol­doen en het is ook een redelijk ingri­jpende besliss­ing: miss­chien bent u gewoon nog niet klaar om de onderne­m­ing aan de vol­gende gen­er­atie over te laten.

Een tweede alter­natief is de sim­pele ​‘over­schri­jv­ing’ van aan­de­len. Dat kan alleen maar met gede­ma­te­ri­aliseerde effecten. Dat betekent dat de aan­de­len eigen­lijk op een reken­ing staan bij een bank. Net zoals met geld kan u de aan­de­len over­schri­jven van de ene reken­ing naar de andere. En net als bij geld zal dit beschouwd wor­den als een onrecht­streekse schenking.

In het verleden werd wel eens gebruikt gemaakt van een aan­teken­ing in het aan­deel­houd­er­sreg­is­ter. In dat reg­is­ter staan alle aan­deel­houd­ers ver­meld. Als de namen van de aan­deel­houd­ers veran­deren, dan lev­ert dit in principe een begin van bewi­js op dat er een over­dracht heeft plaats­gevon­den. Net als bij de handgift van cash geld bli­jft het heikele punt dat er niet alleen bewezen moet wor­den dàt er een over­dracht plaatsvond, en wan­neer die plaatsvond, maar ook dat die over­dracht een schenk­ing was.
Het is trouwens niet duidelijk of dit onder het nieuwe Wet­boek van Ven­nootschap­pen en Verenigin­gen (WVV) nog wel kan. Vol­gens de recht­sleer heeft een inschri­jv­ing in het reg­is­ter in principe geen eigen­domsover­dra­gende werk­ing. Dat zou beteke­nen dat de inschri­jv­ing op zich nog geen schenk­ing is.

Maar in het alge­meen biedt het WVV wel nog andere mogelijkhe­den om de aan­de­len van een ven­nootschap te verde­len. Vooral de mogelijkheid om aan­de­len zon­der stem­recht of aan­de­len met dubbel stem­recht uit te geven, geeft u heel wat opties om het beheer van de ven­nootschap en de eigen­dom van de ven­nootschap op te splitsen.

Gezonde plan­ning kan ook zon­der Nederland

Het is duidelijk dat een schenk­ing van roerende goed­eren waar­bij u geen schenk­ingsrecht­en moet betal­en, nog steeds kan in een per­fect legaal kad­er. Het is waar dat de Ned­er­landse notar­iële akte de mogelijkheid bood om aan fine-tun­ing te doen en vooral dat u de wil om te schenken ook let­ter­lijk op papi­er kon zetten. Dat is, buiten de schenk­ing van een famil­iale onderne­m­ing, in principe niet mogelijk zon­der de betal­ing van schenk­ingsrecht­en. Maar er bli­jven nog heel wat alter­natieven over.