Afschaffing van het duole­gaat in Vlaanderen

De Vlaamse regering schafte met ingang van 1 juli 2021 het duole­gaat af. Heeft u des­ti­jds uw tes­ta­ment aangepast om zo’n duole­gaat te organ­is­eren, dan doet u er goed gaan om dat tes­ta­ment opnieuw te bek­ijken en eventueel naar alter­natieve oplossin­gen te zoeken.

Schenken op kosten van de fiscus

Het duole­gaat betekent dat u als het ware twee legat­en doet. Eén aan een non-prof­i­tor­gan­isatie en één aan uw erf­ge­na­men. Het legaat aan de organ­isatie is onder­wor­pen aan suc­cessierecht­en tegen een laag tarief (in Vlaan­deren 8,5%). Het legaat aan de per­so­n­en die u wil begun­sti­gen (fam­i­liele­den of der­den), is onder­wor­pen aan de ‘gewone’ tarieven, die afhangen van de fam­i­liere­latie en het bedrag. In Vlaan­deren kun­nen die tarieven oplopen tot 55%, in Wal­lonië en Brus­sel zelfs tot 80%.

Maar via een duole­gaat kan u flink wat belastin­gen besparen. Hoe? Door aan het legaat aan de non-prof­i­tor­gan­isatie een voor­waarde te kop­pe­len, namelijk dat die organ­isatie de suc­cessierecht­en ver­schuldigd op het andere legaat zal betalen.

Voor­beeld
Stel dat uw nalaten­schap bestaat uit een won­ing van 250.000 euro en een bedrag van 200.000 euro op de bank. U laat alles na aan uw broer. Op die nalaten­schap moet uw broer 227.000 euro erf­be­last­ing betal­en in Vlaan­deren. Uw broer kri­jgt dus net­to 223.000 euro.

Als u de 200.000 euro op de bank aan een non-prof­i­tor­gan­isatie geeft, met de opdracht de belastin­gen te betal­en op wat de broer zal erven, ziet uw reken­ing er als vol­gt uit:

De non prof­it-organ­isatie ont­vangt 200.000 euro, minus de eigen erf­be­last­ing (17.000 euro) en minus de belast­ing van uw broer op het gebouw (117.000 euro). De non-prof­i­tor­gan­isatie ont­vangt zodoende net­to 66.000 euro.

Uw broer ont­vangt 250.000 euro, wat méér is dan hij zou ont­van­gen als hij de totale erfe­nis had gekregen.

Het spreekt voor zich dat als de organ­isatie meer belastin­gen zou moeten betal­en, dan wat ze zou kri­j­gen, ze het legaat zal weigeren.

Afschaffing van het duole­gaat in Vlaanderen

‘Afschaffing’ is miss­chien een groot woord: u mag nog steeds een duole­gaat doen, maar de Vlaamse regering heeft het fis­caal voordeel ervan weggenomen. Sinds 1 juli wordt het bedrag dat de non-prof­i­tor­gan­isatie moet gebruiken om de erf­be­last­ing van de andere legataris­sen te betal­en, mee in aan­merk­ing genomen voor het bepalen van de belast­bare grond­slag in hoofde van die fam­i­liele­den of der­den. Zodoende wint die andere legataris niets met een duole­gaat. In het par­lement werd het vol­gende voor­beeld gegeven.

Voor­beeld
Via een duole­gaat ont­vangt de neef van de overledene een legaat van 280.000 euro. Een non-prof­i­tor­gan­isatie kri­jgt een legaat van 220.000 euro, onder de last de erf­be­last­ing van de neef te vol­doen. Op het legaat van 280.000 euro is 139.500 euro erf­be­last­ing ver­schuldigd. Het mar­ginale tarief op dat legaat is 55%.

Onder de oude regeling zou de neef 280.000 euro kri­j­gen. De 139.000 euro erf­be­last­ing moet door de organ­isatie betaald worden.

Onder de nieuwe regeling wordt de belast­bare grond­slag in hoofde van de neef ver­hoogd met het laag­ste van de twee vol­gende bedragen:

310.000 euro: het gebru­teerde bedrag aan erf­be­last­ing zijnde 139.500 euro/(1 – 0,55).

het bedrag van het legaat aan het goede doel, in dit voor­beeld 220.000 euro.

Met andere woor­den: de nalaten­schap van de neef zal een belast­bare waarde hebben van 500.000 euro, zijnde de totale waarde van de nalatenschap.

Het duole­gaat in het tes­ta­ment voorzi­et nog steeds dat de non-prof­i­tor­gan­isatie de erf­be­last­ing van de neven moet betal­en, maar dat is niet langer 139.500 euro, maar wel 260.500 euro. Het gevolg is dat de non-prof­i­tor­gan­isatie meer moet betal­en dan ze ont­vangt en ze zal dus het legaat verwerpen.

Wat met legat­en voor een goed doel?

Het duole­gaat was zeer zek­er een belan­grijke bron van inkom­sten voor vele non-prof­i­tor­gan­isaties. Omdat het voordeel wordt weggenomen, bestaat de kans dat deze organ­isaties vri­jwel geen legat­en meer zullen ont­van­gen. Om dat te ver­mi­j­den, geni­eten schenkin­gen en legat­en aan goede doe­len vanaf 1 juli een vri­jstelling van respec­tievelijk schenkbe­last­ing én erf­be­last­ing in het Vlaamse gewest.

De vri­jstelling geldt niet voor pri­vate stichtin­gen, zelfs als zij een belan­geloos doel hebben. De vroegere tarieven van 5,5 % schenkbe­last­ing en 8,5 % erf­be­last­ing bli­jven gewoon van toepass­ing op de stichtingen.

Waar u woont

Een ele­ment waarmee u reken­ing moet houden is dat de afschaffing van het fis­cale voordeel van het duole­gaat enkel geldt in het Vlaamse gewest. In de twee andere gewest­en is de tech­niek nog steeds mogelijk. Het is dus van belang te weten onder welke regeling u valt. Dat is niet afhanke­lijk van de plaats waar uw tes­ta­ment werd opge­maakt of waar u toen woonde. Dat wordt bepaald aan de hand van uw woon­plaats. Ver­huis­de u in de laat­ste vijf jaar vóór het over­li­j­den, dan ligt de bevoegdheid bij het gewest waar de erflater in die vijf jaar het langst zijn woon­plaats heeft gehad.

Wat er in uw tes­ta­ment staat

Een legaat kan u enkel organ­is­eren via uw tes­ta­ment. Plande u eerder al een duole­gaat-oude sti­jl, dan moet u dat tes­ta­ment even tegen het licht houden. De afschaffing van het duole­gaat in het Vlaamse gewest is al een tijd­je hangende; miss­chien is uw tes­ta­ment al aangepast. Maar als dat niet het geval is, dan loopt u niet alleen de kans dat de non-prof­i­tor­gan­isatie het legaat zal weigeren, maar ook dat een groot deel van uw nalaten­schap naar de fis­cus gaat.