Aankoop­pri­js op een geblok­keerde reken­ing: boeking

De Com­missie voor Boekhoud­ing Nor­men (CBN) pub­liceerde mid­den decem­ber een advies over de boekin­gen die moeten gebeuren als par­ti­jen een trans­ac­tie afs­luiten waar­bij de pri­js op een geblok­keerde reken­ing wordt geboekt.

Een geblok­keerde rekening

Het gebeurt wel eens dat een trans­ac­tie (een koop-verkoop of een dienst) afhanke­lijk is van de vervulling van een voor­waarde. Het voor­beeld dat de CBN gebruikt is dat van de aankoop van een machine op voor­waarde dat een ver­gun­ning wordt ver­leend om de machine te installeren.
Om bei­de par­ti­jen zek­er­heid te bieden wordt de aankoop­pri­js dan op een geblok­keerde reken­ing geplaatst. De afne­mer heeft de zek­er­heid dat hij zijn geld niet kwi­jt is als er iets mis­loopt met de lev­er­ing. De lever­anci­er is zek­er dat hij bij uitvo­er­ing van zijn deel van de overeenkomst, betal­ing zal ontvangen.

Er zijn drie hypothe­ses mogelijk: de geblok­keerde reken­ing is a) een reken­ing van de afne­mer, b) van de lever­anci­er of c) van een derde par­tij (in de prak­tijk vaak een notaris).

De reken­ing staat op naam van de afnemer

Als de reken­ing op naam van de afne­mer staat, dan verd­wi­jnt de aankoop­pri­js op zich niet van het ver­mo­gen van de afne­mer. Uit­er­aard mag de aankoop­pri­js niet meer onder de liq­uide mid­de­len geboekt staan. De som wordt overge­boekt van kredi­etinstellin­gen naar diverse vorderin­gen (reken­ing 416).
Niet­te­gen­staande de aankoop­som op zich niet uit het ver­mo­gen is verd­we­nen, heeft de afne­mer geen zeggen­schap meer over die som. Immers, als de voor­waar­den voldaan zijn, zal de lever­anci­er de som mogen opeisen. Dit moet vol­gens de CBN in de toelicht­ing uit­drukke­lijk ver­meld worden.

Aan de kant van de leverancier/​verkoper gebeurt er, ver­mo­gen­srechtelijk, niet zo veel. Zolang de voor­waarde niet vervuld is, is de lev­er­ing nog niet gebeurd, en is de som nog niet op de reken­ing van de lever­anci­er geboekt.
De CBN eist wel dat er in de toelicht­ing meld­ing gemaakt wordt van de ver­plicht­ing tot verkoop.
Boven­di­en, als het gaat om bijvoor­beeld een machine die tot dan toe als een vast actief op de bal­ans van de verkop­er stond, dan zal deze moeten overge­boekt wor­den naar “Overige mater­iële vaste acti­va” omdat ze wel­dra buiten exploitatie gesteld zal wor­den. Ook dat moet in de boekhoud­ing tot uit­ing komen.

De reken­ing staat op naam van de verkoper

Als de kop­er het aankoopbedrag, vóór de ver­w­erv­ing van het vast actief, op een geblok­keerde reken­ing van de verkop­er stort, dan mag die som niet meer op de bal­ans van de kop­er voorkomen. Op zich genomen moet in de boekhoud­ing dezelfde boek­ing ver­richt wor­den als in de eerste hypothese. De vorder­ing moet wel bij­zon­der toegelicht wor­den in de toelichting.

De verkop­er van zijn kant ont­vangt wel een som geld maar dan op een geblok­keerde reken­ing die “onbeschik­baar” is. Om die reden mag de som nog niet geboekt wor­den op de reken­ing “Kredi­etinstellin­gen: Reken­ing-courant” (reken­ingnum­mer 5500).
Net zoals in de eerste hypothese moet de verkop­er het vast actief over­boeken naar “Overige mater­iële vaste acti­va” omdat het niet meer duurza­am bij­draagt tot de activiteit­en van de verkoper.

De reken­ing staat op naam van een derde partij

Con­creet gaat het om een sit­u­atie waar­bij kop­er en verkop­er tot een akko­ord komen en de kop­er de som al doorstort aan de tussen­per­soon (vaak een notaris). Die derde par­tij stort het geld door als aan de voor­waarde voldaan werd.

Net zoals in hypothese 2, bevin­den de doorgestorte liq­uiditeit­en zich niet meer op de bal­ans van de kop­er. De som moet daarom overge­boekt wor­den naar de reken­ing 416 (Diverse vorderin­gen) en in de toelicht­ing moet er expli­ci­et meld­ing gemaakt wor­den van die vordering.

Bij de verkop­er heeft de stort­ing op de geblok­keerde reken­ing van de derde par­tij geen gevol­gen voor de bal­ans van de verkop­er. Boven­di­en is de verkop­er tot aan de vervulling van de voor­waarde, in begin­sel geen lev­er­ing van goederen/​diensten ver­schuldigd.
Net zoals in hypothese 1 meent de CBN echter dat ver­richt­ing moet ver­meld wor­den in de toelicht­ing, en uit­er­aard moet het vast actief ook overge­boekt wor­den naar de reken­ing “Overige mater­iële vaste acti­va” omdat het niet meer duurza­am tot de activiteit­en van de verkop­er bijdraagt.

Ten slotte is er nog de derde par­tij. Als het om een notaris gaat, dan moeten de gelden die de notaris ont­vangt op een geblok­keerde reken­ing, juridisch gespro­ken, afgeschei­den wor­den van het ver­mo­gen van de notaris zelf. Daarom wor­den dergelijke som­men niet opgenomen op de bal­ans (van de ven­nootschap) van de notaris. Ook hier moet er in de toelicht­ing onder de rubriek “Niet in de bal­ans opgenomen recht­en en ver­plichtin­gen” meld­ing gemaakt wor­den van de goed­eren en waar­den die hij of zij houdt voor reken­ing of ten bate en voor risi­co van derden.

Een logisch verhaal

De redener­ing die de CBN maakt is op zich vrij logisch. Als de aankoop­som op een reken­ing wordt geblok­keerd omdat er een voor­waarde moet wor­den nageleefd, dan mag de reken­ing­houd­er het aankoopbedrag, in afwacht­ing van het vervullen van de voor­waarde, niet als een ver­wor­ven som behan­de­len. Daarom moet in de toelicht­ing steeds meld­ing gemaakt wor­den van de achterliggende transactie.